Đình làng Nghi Tàm và các vị thần Hồ Tây.


Bách Việt trùng cửu – nguồn Hùng Việt sử quán – Trang chủ | Facebook

Theo như bảng giới thiệu ở di tích thì đình làng Nghi Tàm thờ 6 vị thần là:
1 – Đương cảnh thành hoàng Minh Khiết đại vương
2- Đương cảnh thành hoàng Bảo Trung đại vương
3- Đương cảnh thành hoàng Triều Đình đại vương
4- Tây Hồ Thuỷ Thần chi thần
5- Lỗ Quốc Thái Sư thần
6- Quỳnh Hoa Đoan Trang Công chúa.
Trong đó 3 vị đầu là thủy thần hiển linh vào thời Lê. Vị thứ 4 mới bổ sung vào thời Tự Đức. Vị thứ 5 thời Hán Bình Đế – Hai Bà Trưng. Vị thứ 6 liên quan đến Mẫu Liễu.
Tuy nhiên, ở đây có một số vấn đề cần xét thêm.
·3 vị thủy thần Hồ Tây là Minh Khiết, Bảo Trung, Triều Đình là những vị thủy thần được thờ ở một số làng khác lân cận như Quảng Bá, Tứ Liên, Nội Châu. Đã có 3 thủy thần Hồ Tây rồi thì không hiểu tại sao lại có thêm 1 vị “Hoàng Hiệp Tây Hồ” bổ sung thời Tự Đức nữa? Có khả năng trong sắc phong thời Tự Đức đã ghi gộp 3 vị thủy thần trên dưới 1 tên “Hoàng Hiệp Tây Hồ”, dẫn tới việc hiểu nhầm là có thêm 1 vị thần tên như vậy. Bản khai của làng Nghi Tàm năm 1938 không hề có vị thần “Hoàng Hiệp Tây Hồ” này, là dẫn chứng khác cho nhận định trên.
·Lỗ Quốc Thái sư, tức là Thái sư của nước Lỗ. Theo như ghi chép ở đây là họ Sĩ, thời Hán Bình Đế, ý chỉ Sĩ Nhiếp (Đặng Nhượng, Tích Quang). Nhưng Sĩ Nhiếp lại không phải Thái sư, và liên hệ đến nước Lỗ thì quá xa. Trong khi đó thần tích của Nghi Tàm lưu ở Viện Hán Nôm lại có nói đến một vị thần là “Nhạc Lỗ” hiển linh thời Cao Biền…, tức là Cao Lỗ. Sách “Thăng Long cổ tích khảo tịnh hội đồ” cũng có nói đến nhân vật Lỗ Quốc, nhưng là một vị Thái bảo giúp Thục An Dương Vương. Có thể thấy ở đây đã có sự nhầm lẫn. Vị thần thực sự được thờ là Cao Lỗ, là Thái sư nước Lỗ, tức là Chu Công Đán.
Thì ra làng Nghi Tàm thờ Chu Công, là Thái bảo của nhà Chu, được phong ở nước Lỗ mà truyền thuyết Việt gọi dưới tên là Cao Lỗ.

(xem-http://www.nxbhanoi.com.vn/chi_tiet_tin/tabid/204/cateID/4/artilceID/17550/language/vi-VN/Default.aspx)

Văn Nhân góp bàn:

Lỗ quốc thái sư người có công giúp An Dương vương trị quốc trong bài chỉ tướng quân Cao Lỗ là hợp lí nhất .
Ý của tác giả bài viết cho rằng tướng Cao Lỗ chính là ông Châu công rất xác đáng.
Sử thuyết Hùng Việt cho An Dương vương là vua kiến lập nhà Châu ;Thục và Châu cùng là từ chĩ phía Tây theo Dịch học , Thái Bảo giúp vua Châu cũng là Thục An Dương vương kiến lập triều đại thì không ai khác ngoài ông Châu công Đán người được phong làm chúa nước Lỗ tức Cao Lỗ.
Thông tin rất quan trọng cho luận điểm này là : tướng Cao Lỗ còn được gọi là Đại than đô Lỗ Thạch thần , Thạch thần không phải là thần đá hay thần bằng đá mà là vị thần chủ của phía Tây , đô Lỗ đồng nghĩa với Cao Lỗ nghĩa là chúa của nước Lỗ chư hầu nhà Châu và Đại Than chỉ là phiên thiết của Đan – Đán tên tục của Châu công .